TÜRKİYE'DE ELEKTRONİK TİCARETİ DOĞRUDAN YA DA DOLAYLI OLARAK İLGİLENDİREN DEVLETÇE BELİRLENEN POLİTİKALAR

Bilindiği üzere Türkiye'de beş yıllık kalkınma planları ülkenin en önemli siyaset belgeleri niteliğindedir. Bu planlarda tespit edilen amaç, ilke ve politikalar Devlet organlarınca öncelikle dikkate alınmakta ve gereği yerine getirilmektedir.
Bu nedenle bilim ve teknoloji yeteneğini geliştirmenin bir aracı olarak görülen ve e-ticaret teknik altyapısı oluşturulmasının temel unsuru olan bilgi ve iletişim teknolojilerine ilişkin 8 inci Beş Yıllık Kalkınma Planında yer alan politikalar aşağıda açıklanmıştır

1. Amaçlar, İlkeler ve Politikalar

o Plan döneminde stratejik sektörlerden birisi olacak bilgi ve iletişim teknolojilerisektörünün rekabet gücünün artırılmasına öncelik verilecektir. Yazılımstratejik bir alan olarak belirlenecek ve bu alanda uygun teşvikler düzenlenecektir.

o Telekomünikasyon politikasının temel hedefi, ülkemizin telekomünikasyon hizmet yeteneğinin küresel düzeyde geliştirilerek, ekonomik ve sosyal refahın artırılmasına katkı sağlanmasıdır. Devletin sektörde rekabet ortamını sağlayıcı ve düzenleyici rolü ağırlık kazanacaktır.

o Bilgi teknolojisinde Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir.

o Türkiye'de kullanıma sunulan yazılım ürünlerine Türkçe desteği
sağlanmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.

o Bilgi ve iletişim teknolojilerinde, kullanıcıların talepleri dikkate alınarak, teknolojik gelişmelerin ve alt sektörler arasındaki yakınsamanın sağladığı hizmetlere erişimi kolaylaştıracak hukuki, idari ve teknik düzenlemeler hızla gerçekleştirilecektir.

o Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında geliştirilecek tüm kurumsal yapılanma modellerinde, devletin kamusal hizmetlerle ilgili görevleri yerine getirirken,teşkilat yapısının küçültülerek fonksiyonel hale getirilmesi ilkesine uygun modeller esas alınacaktır. Etkin çalışacak, uzmanlığı ön plana çıkaran, koordinasyon görevini yerine getirebilecek, kamuoyunu bilgilendiren ve özel
sektörün ve sivil toplum örgütlerinin görüşlerini karar süreçlerine yansıtacak, Türkiye'ye uygun kurumsal yapılanma modelleri belirlenecektir.

o Herkesin makul ücretlerle telekomünikasyon altyapısından ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamalar esas alınacak, tüm işletmecilere şeffaf ve eşit kurallar getirilerek tüketici hakları korunacaktır.

o Telekomünikasyon pazarının 2003 yılı sonunda tam olarak rekabete
açılacağı dikkate alınarak, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin pazar
koşullarında rekabet edebilmesi amacıyla, bu tarihe kadar kamunun sahip olduğu hisselerin azaltılması yönünde gerekli düzenlemeler yapılacaktır.

o Katma değerli hizmetlerde, özel sektörün ruhsat ve genel izin gibi
yöntemlerle yetkilendirilmesine ağırlık verilerek, teknolojik gelişmelerin
getirdiği imkanların rekabetçi bir ortamda sunulması hedeflenecektir.

o Tüketici taleplerinin mobil telekomünikasyon hizmetlerine kayması sonucu,bu pazarda yaşanan hızlı gelişim, teknolojik ilerlemeler ve maliyette yaşanan düşmelerin de etkisiyle artarak devam edecektir. Önümüzdeki dönemde başta internet erişimi ve elektronik ticaret uygulamaları olmak üzere birçok telekomünikasyon hizmetinde ağırlıklı olarak mobil şebekeler kullanılacaktır.
Yüksek hızda veri transferine imkan veren üçüncü nesil sonrası mobil
sistemler, telekomünikasyonun mobil ağırlıklı yapısını daha da
kuvvetlendirecektir.

o Ülkemizin internet hizmetlerinde gelişimini sağlayacak, özel sektörün vekullanıcıların taleplerinin de dikkate alındığı ulusal politikalar geliştirilecektir.Hizmet kalitesi yüksek ve bilgi güvenliğinde etkinliğin sağlandığı internet hizmetlerinin verilmesinde, özel sektör tarafından kurulacak alternatif altyapıların kullanılmasını sağlayacak hukuki ve teknik düzenlemeler yapılacaktır.

o Küresel ekonomi içerisinde payı hızla artan elektronik ticaretin
geliştirilmesi konusunda kamunun rolü, gerekli teknik ve yasal altyapının oluşturulması olacaktır. Yapılacak düzenlemelerde kullanıcılar ve tüketiciler açısından güvenli bir ortam sağlanmasına, kişisel bilgilerin ve tüketici haklarının elektronik ortamda korunmasına önem verilecektir.

o Elektronik ticaretin gelişiminin izlenebilmesi için gerekli olan istatistiki bilginin toplanması, işlenmesi ve raporlanması sağlanacaktır.

o Bilgi güvenliğinin sağlanması için uluslararası kural ve standartlar
çerçevesinde çalışmalar tamamlanacak, özellikle elektronik ticareti
kolaylaştıracak önlemler alınacaktır.

o Kamu kesiminde bilgi altyapısının kurulması ve buna ilişkin politika
belirlenmesi konuları, kamunun bilgi çağındaki yeni rolüne uygun bir
yaklaşımla ele alınacaktır. Kamunun sahip olduğu bilgiler topluma, açıklık ve şeffaflık ilkelerine göre ulaştırılacaktır.

o Üniversitelerin bilgi ve iletişim teknolojileri altyapıları ve ulusal ve uluslararası ağ bağlantıları güçlendirilecektir.

o VIII.Plan döneminde, dünyadaki teknolojik gelişmeler izlenerek sayısal yayıncılığa geçilecektir. Bu teknolojinin yaygınlaşması amacıyla, yayın kuruluşları arasında eşitlik ilkesine ters düşmeyecek şeffaf düzenlemeler geliştirilecektir.

o Özel radyo ve televizyon kuruluşlarına lisans verilmesi konusunda gerekli çalışmalar tamamlanacaktır. TRT yeniden yapılandırılarak, sağlıklı bir mali yapıya kavuşturulacak ve yayın içeriği zenginleştirilecektir.

o Posta hizmetlerinde AB ülkelerinin serbestleştirme çalışmaları dikkate alınarak gerekli yasal düzenlemeler yapılacaktır. PTT'nin yeniden yapılandırılması tamamlanarak, posta hizmetlerinde kalite artırılacaktır.

o VIII. Plan dönemi sonunda sabit telefon abone sayısının 26 milyona, abone yoğunluğunun yüzde 37'e erişmesi öngörülmektedir. Mobil telefon abone sayısının 30.5 milyona, abone yoğunluğunun ise yüzde 44'e ulaşacağı tahmin edilmektedir. İnternet kullanıcı sayısının 15 milyona, kablo TV abone sayısının 4.6 milyona, şebekede kullanılan fiber optik kablo uzunluğunun 103
bin km'ye ulaşması beklenmektedir.

2. Hukuki ve Kurumsal Düzenlemeler

o Bilgi güvenliği ve kullanımı konusunda, teknolojik gelişmeler dikkate alınarak, elektronik ticaretin geliştirilmesi, kişisel ve ulusal güvenlikle ilgili bilgilerin korunması konularına önem verilerek kamu ve özel kesim tarafından üretilen bilgilerin, internet aracılığı ile kamuoyuna açılması ve mevcut kurumlarda eşgüdüm içersinde çalışacak uygun kurumsal yapılanma modeli için gerekli hukuki altyapı hazırlanacaktır.

o Elektronik ticarete ilişkin temel yasal düzenleme çalışmaları
sonuçlandırılacak, gelişimin izlenmesi için gerekli çalışmalar başlatılacaktır.

o Posta hizmetleri piyasasının günün şartlarına uygun şekilde yapılanmasını sağlayacak hukuki düzenlemeler gerçekleştirilecektir.

o TRT'nin yeniden yapılandırılması ve sağlıklı bir mali yapıya kavuşturulması kapsamında gerekli hukuki düzenlemeler yapılacaktır.

o Sayısal yayıncılığa geçiş ve sayısal dönemi için gerekli hukuki ve kurumsaldüzenlemeler yapılacaktır.

o Telekomünikasyon alanında AB'ye uyum çalımları kapsamında gerekli hukuki düzenlemeler yapılacaktır.

3. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Temel Amaç, İlke ve Politikalar

o Dünyada ekonomik ve toplumsal açıdan kilit bir nitelik kazanan bilgi ve iletişim teknolojileri alanlarında hızlı bir gelişme sağlanması amaçlanacaktır.
Bu doğrultuda, bilgi ve iletişim teknolojilerinde rekabet gücünün artırılmasına,hukuki ve kurumsal yapının geliştirilmesine, insangücünün eğitimine ve Ar-Ge'ye önem verilecektir. Yazılım sektörü desteklenecek, hizmet içerik ve donanımın gelişmesini sağlayacak koşullar hazırlanacaktır.

o Ulusal bilgi altyapısı geliştirilerek bilgiye erişim kolaylaştırılacaktır. İnternete erişim kapasitesi uluslararası gelişmelerin gerektirdiği düzeye yükseltilecek, elektronik ticareti geliştirmek ve bilgi güvenliğini sağlamak için uluslararası kural ve standartlar çerçevesinde hukuki ve kurumsal düzenlemeler yapılacaktır.

o Telekomünikasyon hizmet yeteneğinin küresel düzeyde geliştirilmesi
amaçlanacaktır. Sektörün düzenlenmesinde, Avrupa Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü ile yapılan anlaşmalar ve ülke taahhütleri dikkate alınarak, kullanıcıların makul ücretlerle telekomünikasyon hizmetleri ve altyapısından yararlanması temin edilecek, saydamlık ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde tüketici hakları korunacak ve sektörde etkin bir rekabet ortamı sağlanacaktır.