|
E-TİCARET HAKKINDA SIKÇA SORULAN SORULAR ve
TEMEL KAVRAMLAR:
E-İş Nedir?
E-İş (E-Business), her türlü iş bağlantıları ve bunlarla
ilgili kısımların elektronik ortamda yürütülmesini tarifleyen
bir kavramdır. Yani, bir iş ortamının parçaları olan
müşteriler, işçiler, ortaklar arasındaki ilişkiler,
yeni iş bağlantı yazışmaları ve benzeri her şey elektronik
ortamda gerçekleşir (e-posta kullanarak, sanal proje
grupları yoluyla, faks ve data haberleşme sistemleri
kullanarak vb).
E-iş büyük oranda;
potansiyel müşterileri elde tutmak, yeni müşteriler
kazanmak ve müşterilerle ilişkileri geliştirmek
hizmet, satış ve bilgilendirme servisleri ile mümkün
olan en kısa zamanda müşterilere ulaşmak
üretimde ve her türlü iş prosesinde maliyeti düşürüp
verimi arttırmak
gibi konularda internet/intranet ve özellikle web teknolojilerinin
kullanılmasını içerir.
E-İş ve E-Ticaret arasındaki farklar nelerdir?
E-iş, internet haberleşme araçlarını (web bilgi sayfaları,
e-mail, grup posta haberleşme araçları (liste servisleri),
haber öbekleri) kullanarak, potansiyel müşterilerle
ilişkiye geçmek ve kısa/orta/uzun vadede işinizi geliştirmek,
pazarlama/reklam vb gibi konularda internet teknolojilerini
kullanmak anlamına gelir. Kısaca, internet ortamı, insanlarla
tanışma ve iş yapma mekanıdır. E-İş sonunda illa ki
bir para akışı olmayabilir. Ancak, e-iş bağlantılarının
doğal uzantısı, ticari kazanç sağlamak (para akışı,
e-ticaret) olarak düşünülmelidir.
E-ticaret ise, Elektronik ortamda (büyük çapta internet
üzerinde) para kazanacak aktiviteleri içerir. E-ticaret
sonucunda, net bir para akışı vardır.
İnternet imkanları, gerçekten e-iş ve e-ticaret yapmak
için yeterli mi?
İnternet, e-iş ilişkilerinin yürütülebilmesi için gerekli
iletişim imkanlarına sahiptir. Elektronik posta yoluyla
çok hızlı haberleşme yapılabilmekte, aranılan bir konuda
iş yapan firmalara web arama araçları kullanarak erişilebilmektedir.
Ayrıca, internet üzerinde sunulan senkron ve asenkron
tartışma ortamları yoluyla çalışılan bilgisayar ve mesafeden
bağımsız çalışma grupları oluşturulabilmektedir. İletişimde
bilgilerin güvenliği de, çeşitli güvenli haberleşme
protokolleri ve güvenlik sistemleri kullanarak sağlanabilmektedir.
İnternet kullanımının yaygınlaşması ve web'in bilgi
aktarmada kullanılan ortak bir ara birim olmasıyla,
erişilebilecek insan kitlesi ticaret yapılmaya değer
boyutlara ulaşmıştır. web, kendi ticari yöntemlerini
kendisi oluşturmuştur. Altyapı internet protokolleriyle
sağlanırken; reklam, satış öncesi ve sonrası servis,
ödeme yapılması vb gibi imkanlar klasik anlamdan daha
farklı boyutlara gelmiştir.
Modern haberleşme imkanları zaten e-iş ve e-ticaret'te
kullanılıyordu. Kredi kartları, akıllı kart uygulamaları,
elektronik fon transferi gibi kavramlara iş hayatı pek
te yabancı değil. Zaten günlük hayatımızda da, para
akışının önemli bir kısmı kredi kartları yoluyla olmaktadır.
Şimdi, karşımızda internet var. İnternet'in sunduğu
en önemli teknolojik girdi world wide web (www, web)
dir. web, bilgisayar okuryazarı olan ve internet kullanan
herkesin kullanabildiği standart bir bilgiye erişim
ortamı sunmaktadır. Bu, güvenli veri iletimi ile birleştirildiğinde,
e-ticaret için gereken çok kullanışlı ve ucuz bir ortam
ortaya çıkmaktadır.
İnternet, e-ticaret söz konusu olduğunda, (i) kolay
pazar bulma (ii) hızlı bilgi erişimi (iii) geniş ölçekli
pazarlar (iv) kolay, hızlı ve ucuz iletişim (v) yeni
iş imkanları (vi) kolay destek imkanları gibi konuları
özellikle ön plana çıkarmaktadır.
Neden E-Ticaret? Buna ihtiyacım var mı? Bana yararı
olacak mı?
E-ticaret konusuna tüm iş çevrelerinin dikkat etmesi
ve bunu ciddiye almaları gerekir. Çünkü e-iş ve e-ticaret
modelleri şirketlerin yeni pazarlara açılmasına yardım
etmektedir. Bu yeni pazar, hayatlarının önemli bir kısmında
internet kullanan yüzmilyonlarca insandan oluşmaktadır
ve burada herhangi bir coğrafi sınır da yoktur. Ayrıca,
iletişim teknolojilerinin sağladığı hız, ucuzluk ve
güven pazarlama stratejileriyle birleştiğinde, global
olarak, işletmelerin karlılığını arttırmaktadır. Ticaret
ve iş ilişkilerinde elektronik ortamların ve özellikle
internet teknolojilerinin kullanılmasıyla;
Mevcut iş imkanları büyüyecektir,
Halen pazarlanan ürünlerin satışı daha kolaylaşacak
ve reklam, ürün tanıtım, satış öncesi ve sonrası destek
ve benzeri kanallar tamamen elektronik ortamda daha
efektif kullanılabilecektir. Otomatik bilgi dağıtım
sistemi yardımıyla, müşterilere ve daha geniş kitlelere
kolayca ulaşılabilecektir,
Global olarak, iş dünyasıyla olan etkileşim artacaktır,
İş verimlilik analizleri ve planlamalar daha kolay yapılacaktır,
Uluslararası pazarlara kolayca ulaşabilme imkanı olacaktır.
E-Ticaret, 2000'li yıllarda, uzmanların tahmininden
2-3 kat daha hızlı büyüyen bir ekonomi mekanizmasıdır.
Global ekonominin geleceği, artı e-ekonomidedir. Bu
belli oldu. Ticari işletmeler böyle bir ortamda yer
almak zorundadırlar. Yoksa, pazar payları düşecek ve
kimseyle iş yapamaz hale geleceklerdir. Yakın gelecekte,
e-dükkanı olmayan, e-posta kullanmayan ticari kuruluşlar
muhakkak ki, işlerini geliştirmede ve kar etmede, yeni
iş bağlantıları kurmada çok zorlanacaklardır.
E-İş ve E-Ticaret Yapmak İçin Nelere İhtiyacım var?
Mevcut işimi e-işe nasıl dönüştürürüm?
E-İş ve E-Ticaret aslında, firmanıza diğer insanların
(müşteriler!) kolay ulaşmasını sağlamak ve mal satmak
(pazarlama/satış) amacıyla elektronik erişim kanallarının
(web sayfası hazırlama, buraya ürün kataloglarını ve
satış mekanizmalarını koyma, ürün destek ve bilgi sayfaları
hazırlama, firma adına alınmış web sayfaları, e-posta
vb) açılması anlamına gelmektedir.
İnternet ortamından ticaret yapmak ya da iş ilişkileri
kurmak, mevcut işinizin geliştirilmesi ve yeni pazarlar
bulmak; sonuçta da, hızlı gelişen dijital ekonomiden
pay almak için gereklidir. E-ticaret, firmanızın halihazırda
yaptığı işi ilk anda kökünden değiştirecek bir olgu
değildir. Ancak, internetin "heryerde, herkese
kolay erişim" mantığı ile, diğer insanlara (müşteriler,
ortaklar vb) ulaşmak çok kolay olacaktır ve 2000'lerin
başlarından itibaren dijital ekonomi, global ekonominin
en önemli unsuru haline gelecektir. Ekonomik göstergeler
ve tahminler de bunu göstermektedir. (http://www.ecommerce.gov
, http://www.oecd.gov)
İşletmelerin "internette" yer almaları konusunda
danışmanlık veren ve anahtar teslimi çözümler sunan
birçok firma vardır. Ancak, sunulan teknolojik çözümler,
iyi bir iş stratejisiyle birleştiğinde başarılı olacaktır.
Firmanızın sanal halini internette kurmak için ana hatlarıyla
şu adımları takip etmeniz size kolaylık sağlayacaktır.
İnternet üzerinde, sizinle benzer sektörde/sektörlerde
hizmet veren firmalar ve çalışma şekilleri, web/internet
teknolojilerini nasıl kullandıkları konusunda bilgi
sahibi olmalısınız. Alta Vista, Yahoo gibi arama motorları
kendi sektörünüzle ilgili firmaların web sitelerine
erişmenize yardım edecektir.
Bilgi sahibi olduktan sonra, en önemli nokta "iş
stratejisi" dir. Eğer, web'i kendi ürünlerinizi
elektronik ortamdan satabileceğiniz bir ortam olarak
düşünüyorsanız bunu "başta" belirtmelisiniz.
Eğer, sadece "firmanızın tanıtımını" yapıp
potansiyel müşterilerle daha hızlı irtibata geçmek ve
belki ürünlerinizle ilgili tanıtım faaliyetlerini internete
taşımak istiyorsanız stratejiniz daha değişik olmalıdır.
İki strateji arasındaki fark kuşkusuz ki bilgisayar
ve iletişim altyapısı için yapılacak harcamalardır.
Bir firmanın internette yer almasının bazı "olmazsa
olmazları" vardır. Bunlar, i) firmaya ait kayıtlı
bir alan adı ii) firmaya ait bir web adresi, ii) yazışmalar
için, içinde firmanın alan adı geçen bir e-mail adresi
gibi. Bunlar, teknolojik altyapının önemli unsurlarıdır.
Firmanın iş hacmine ve büyüklüğüne bağlı olarak, tüm
firma bilgilerini ya işletmenizde bu işe tahsis edeceğiniz
bir bilgisayarda tutmalısınız, ya da "web sayfaları
için ev sahipliği -web hosting-" yapan internet
servis sağlayıcı firmalardan bir web alanı kiralamalısınız.
Bu web alanları sizin elektronik dükkanlarınız olacaktır.
Günümüzde internet servis sağlayıcıları, firmalar için
alan adı almadan başlayarak, web sayfası dizaynına ve
firmaya özel e-posta adresleri tahsis etmeye kadar her
servisi vermektedirler ve bu konularda danışmanlık yapan
kuruluşlar da vardır.
Firmanızın internet ortamında "adının duyurulması"
için, birtakım arama motoru ve katalog servislerine
kayıt ettirilmesi gerekmektedir.
Elektronik dükkanlardan satış yapmada bazı dikkat edilmesi
gereken noktalar vardır. Bu konuda "10 altın kurala"
ilerleyen kısımlarda erişebilirsiniz.
E-Ticaret ve E-İş işletmelerin iş stratejilerinde önemli
değişikliklere yol açıyor mu?
Bir çok geleneksel yapıdaki ve uzun süreli faaliyet
gösteren şirketler, e-iş ekonomisinde yer alabilmek
için kendi işletme planlarında çok radikal değişikliklere
gidiyorlar. Bu, özellikle, yeni pazar şartlarına uyan
daha esnek bir şirket yapısı, ürün tanıtım ve satış
çevrimindeki değişiklikler, elektronik iş konusunda
servis desteği verecek yeni elemanların şirket içinde
istihdamı ya da bu konularda dışardan firmalarla anlaşılması
gibi konularda önemli değişikliklere yol açmaktadır.
Doğal olarak, şirketlerin kendi elektronik dükkanlarını
açmak için, bilişim teknoloji altyapılarını geliştirmek
konusunda da stratejik değişiklikleri olacaktır.
Elektronik Ortamda para akışı nasıl oluyor?
Elektronik ortamda para akışı; kredi kartı ödemesi,
doğrudan elektronik fon transferi gibi tamamen elektronik
ortam çözümleri şeklinde kendini göstermektedir. Ayrıca,
1990'ların sonunda gündeme gelen siber para (cyber-cash)
yöntemi de önümüzdeki dönemlerde internet üzrindeki
ticaretin önemli bir kısmını oluşturacaktır. Bu kapsamda,
elektronik çek, elektronik para (e-cash), elektronik
borç alma/verme gibi kavramların günlük hayatımızda
daha sık görüneceğini söylemek mümkündür.
E-Ticaret ve E-İş sadece internet üzerinden mi yapılır?
Büyük ölçüde evet. Çünkü, internet teknolojileri ve
internet iletişim altyapısı, artık her türlü veri dolaşımı
için de-facto standart haline gelmiştir. Ancak, her
türlü elektronik iletişim cihazının (faks, POS makineleri,
kredi kartı, smart card vb) kullanımı da, e-ticaret
kapsamında değerlendirilebilir ve bu olanaklar yıllardır
kullanılmaktadır. Günümüzde, web arayüzlü elektronik
dükkanlar (işyerleri) doğal e-ticaret mekanlarıdır.
Web tabanlı ticaret neden iş yaşamında bu kadar etkin?
Bunu anlamak için, web üzerinden yapılan ticaret ve
iş hacminin yıllar içindeki gelişimine bakmak gerekir.
Duke Üniversitesi (ABD) tarafından yapılan bir araştırmaya
göre, 1998 yılında Amerikan şirketlerinin % 24'ü internet
üzerinden ürünlerini satarken bu oran 2000'de %56'ya
çıkmıştır. İnternet üzerinde dönen dijital ekonominin
hacminin 2003 yılında 1.8 ila 3.2 trilyon Amerikan Doları
olacağının tahmin edildiğini söylersek olayın boyutları
daha iyi anlaşılır. ABD Ticaret Bakanlığı verilerine
göre, sadece bu ülkede, 2000 yılı ilk 3 ayında gerçekleşen
elektronik (internet üzerinden) ticaretin hacmi 5.3
milyar dolar'dır. (Kaynak : ABD Ticaret Bakanlığı, Elektronik
Ticaret Web Sitesi : http://www.ecommerce.gov). Öte
yandan, artık İnternet kullanımı sadece ABD'de değil,
dünyanın diğer taraflarında da artmaktadır. Avrupa'da
olan e-ticaret hacminin 2002 yılı sonu itibarıyla ABD'yi
geçeceği varsayılmaktadır (Kaynak : Jupiter Communications,
http://www.internetindicators.com/)
İnternet birçok alanda yaşamla iç içe. Bilgi erişim
kaynakları önemli ölçüde burada. İnternet kullanan nüfus
arttıkça (Bkz Bölüm 1) internet ekonomisi de paralel
olarak artmaktadır. Çünkü, hayatlarının önemli bir kısmında
web'de gezinti (sörf, surfing) yapan ve bir çok hizmete
web üzerinden erişen büyük bir kitleden bahsediyoruz.
Elektronik Ticaretin dünya ve ülkemizdeki gelişimi nasıldır?
Sadece "çok hızlı" diyebiliriz. Global ekonomiden
çok fazla pay alan e-ticaretin, bazı görüşlere göre,
2002 yılı başından itibaren geleneksel ticari faaliyetlerden
daha etkin bir konuma geçeceğini bekleyebiliriz.
Hükümetler ve belli başlı ekonomik gruplar (Avrupa Topluluğu,
OECD gibi) elektronik ticaret konusunda hem yasal hem
de teknik düzenlemeler konusunda çalışıyorlar. 1999'da,
ABD'de elektronik ticaret hacminin tüm ticari faaliyetler
içindeki oranı %1 gibi küçük bir miktar. Ancak, bu oran
birkaç ayda bir katlanarak artmakta ve sürekli olarak,
uzmanlarca öngörülen değerlerin üzerine çıkmaktadır.
Ülkemizde ise, şu an için elektronik ticaretin boyutlarıyla
ilgili sağlıklı bir veri ve yapılmış bir araştırma yoktur.
Ancak, internet üzerinden elektronik bankacılık ve sanal
marketler üzerinden on-line alışveriş merkezi uygulamaları
başta olmak üzere, seyehat rezervasyonları, elektronik
eşya satışı vb gibi konularda ciddi bir elektronik ticaret
pazarının oluşmaya başlama sinyalleri verdiğini söyleyebiliriz
(Mayıs 2000).
E-İş ve E-Ticaret ile birlikte oluşan yeni iş imkanları
ve modelleri nelerdir?
İnternet üzerinde para kazanmanın iki temel yolu var
:
1- Bir ürünü ya da servisi web sitesinden doğrudan satmak.
Burada, doğrudan satış yapılabilecek bir mekanizma oluşturulabileceği
gibi, önce insanlara bir ürün ya da servis hakkında
bilgi verip daha sonra onları, bunların satıldığı yere
yönlendirmek şeklinde bir yaklaşım da izlenebilir. İkinci
yöntem daha fazla tercih edilmektedir. Günümüzde, büyük
işmerkezleri benzeri (Akmerkez, Capitol, Zafer Plaza
gibi) oluşumlar internette de vardır. Büyük ölçekli
sanal iş merkezleri, alışveriş ve tanıtım altyapısını
hazırlayıp buraları şirketlere kiralamaktadırlar.
2- Hazırlanan bir web sitesine (içeriğin popüler olması
lazım!!!) olabildiğince çok sayıda ziyaretçi çekmek
ve onlara bedava bilgiler, programlar vb sunmak. Ziyaretçi
sayısı fazla olduğunda, sayfalardaki bazı yerler reklam
amaçlı olarak satılabilir.
Genel olarak, her iki yöntemin de çok fazla para kazanma
riski içermediğini söyleyebiliriz. Bu sebeple, internet
üzerinden para kazanma amacına dönük yeni fikirler kolayca
denenebilir ve eğer tutmazsa, çok ta fazla birşey kaybetmiş
sayılmayız.
E-iş ve E-Ticaret, sermayesi 50 dolar olan bir şirketle,
50bin dolar olan bir şirketi özellikle ürün tanıtımı
ve reklamcılık konusunda, web üzerinde, neredeyse eşit
konuma koyabilmektedir. Böylece, müşteri isteklerini
iyi analiz eden ve sanal dükkanlarını iyi hazırlayan
şirketler parlak başarılar kazanabilmektedirler. İnternetin
ve e-ticaretin kısa geçmişi, bu konuda başarılı örneklerle
(success story) doludur. Yeni gelişmekte olan e-ticaret
ve e-iş imkanları; parlak fikirler ve akılcı reklam/pazarlama
stratejileri ile büyümektedir. İnternette, insanların
çok rağbet gösterdikleri bir konuda bir web sitesi hazırlayıp
daha sonra bu siteye alınan reklamlarla hatırı sayılır
gelirler elde etmek olasıdır. Hedef, "daha çok
insana erişmek" olduğuna göre, birçok insanın ziyaret
ettiği popüler siteler, doğal olarak, ürün tanıtım reklamları
vermede çok tercih edilir olmaktadırlar. Ayrıca, bu
tip siteler, zaman zaman astronomik ücretlerle satılmaktadırlar.
Ancak, yeni bir sitenin popüler olması en az 6 ay civarında
bir zaman gerektirir.
İşletmem için e-iş ve e-ticaret uygulamalarına girmek,
ne kadarlık bir yatırım gerektirir? Ne kadar zamanda
sonuçlanır?
e-iş ve e-ticaret, yeni pazarlara erişmek ve mevcut
işi geliştirmek için mutlaka yapılması gereken "iş
yapma" standartlarıdır. Hükümetlerin ekonomi programları,
e-ticaretin çok yaygın ve baskın kullanılacağı gerçeğini
ortaya çıkarmaktadır. Bu noktadan hareketle, kolayca
denilebilir ki, işletmeler elektronik ortamda şirketlerini
temsil etme (web sayfası açma) ve servislerini web üzerinden
kullanıma açma işini çok ciddi olarak düşünmek zorundadırlar.
Özellikle, e-iş (e-business), yeni "işbirlikleri"
ve "pazarlar" için sunduğu imkanlar ile yeni
stratejiler ve iş modelleri ortaya çıkarmaktadır. Bunun
temelinde de, firmaların internet ortamında bulunması
(web sayfası, açık iletişm kanalları, e-posta kullanımı
gibi) yatmaktadır. İlk etapta, bunun, olmazsa olmaz
bir olgu olduğu gerçeğini ortaya koymak gereklidir.
Yapılacak yatırım (harcanacak para, kurulacak servisler
vb) doğal olarak ciddi bir fizibilite çalışması gerektirir.
Söz gelimi, eğer e-ticaret yapmak istiyor ve bunun,
satışlarınızın önemli bir kısmını oluşturmasını arzuluyorsanız,
nesne tabanlı, genişlemeye müsait ağ sistemleri oluşturmalısınız.
Öte yandan, kuruluşlara ve kişilere, bir ön yatırım
mailyeti gerekmeden "sanal dükkan" kiralayan
sistemler de (ülkemizde ve dünyada) gelişmeye başlamıştır.
(Yahoo Store benzeri oluşumlar). İşinizin büyüklüğüne
ve stratejinize göre, bu tip alternatifleri değerlendirmek
te yararlı olabilir. Sizi doğru şekilde ucuza yönlendirebilecek
önemli firmalar ülkemiz sınırlarındada hızla yayılmaktadır.
Ör: www.e-ticaretmerkezi.net ; www.agorabilisim.com
; www.retorika.com
Hangi tür işler internet üzerinden e-iş ve e-ticaret
uygulamalarında idealdir?
Her iş ve servis için internet üzerinden çalışacak satış
kanalları oluşturulabilir. Emlakçılıktan çiçekçiliğe,
kitap satışından araba satışına, açık arttırmalara kadar
pek çok uygulama alanı vardır. Web üzerinden hemen hemen
herşeyin ticaretinin yapıldığını söylesek fazla abartmış
olmayız. Ancak, özellikle bilgisayar ürünleri, kitaplar
ve magazin dergileri, müzik, video ürünleri ve diğer
eğlence pazarı ürünleri, abonelik bazlı servis veren
yerler e-ticaret içinde en çok ciroya sahip alanlar
olarak göze çarpmaktadır.
Aslında e-ticaret uygulamalarının ilk (ve hala en popüler)
örneklerinden biri de, web üzerinden bilgisayar programı
satışıdır. (shareware program stratejisi-kullan, beğenirsen
öde-).
Belli bir ürünü ya da hizmeti satan bir şirketi internet
üzerinde nasıl bulur ve onunla nasıl temasa geçerim?
Web sayfası olan şirketler mutlaka kendilerini popüler
arama motorlarına (Alta Vista gibi) kaydettirmişlerdir.
Buralardan firma adına ya da faaliyet alanına göre arama
yapmak işe yarayabilir bir yöntemdir. Öte yandan, aradığınız
ürün ya da hizmet ile ilgili, varsa, tartışma grupları
(news groups), çok hızlı sonuç alabileceğiniz bir diğer
mekanizmadır. Ulusal arama motorları ve katalog servisleri
de (online firma rehber servisleri gibi) denenebilecek
diğer yollardır.
İnternet bankacılığı nedir? Ne gibi kolaylıklar sağlar?
Bankalar, gerçek anlamda elektronik bankacılığa geçtikten
sonra, kişisel bankacılık hizmetlerine (herkesin kendi
bankacılık işlemlerini kendisi yapması) ATM para çekme
makinaları ile 1980'lerin sonlarına doğru geçtiler.
ATM'lerde, banka müşterisine verilen bir elektronik
banka kartı yardımıyla, hemen hemen bütün temel bankacılık
işlemleri yapılır. Bunun bir uzantısı olarak, kişisel
bankacılık hizmetleri, 1995'lerde "telefon"
bankacılığı ile tanıştı. Hesaplara "telefon"
yardımıyla otomatik erişmek ve işlemler yapmak mümkün
hale geldi. Bunun sonraki aşamasında ise, özellikle
1998'lerden sonra, internet bankacılığı ortaya çıktı.
SSL gibi güvenlik sistemleri kullanan web sunucularında
servis veren bankalar, müşterilerine kendi hesaplarına
web gözatıcıları (netscape, internet explorer gibi)
kullanarak erişme imkanı sunmaya başladılar. SSL sayesinde
banka müşterisi (kendine ait müşteri numarası ve şifresini
kullanarak) kendi hesaplarına (interaktif hesap) güvenli
bir şekilde erişip, kendisi ile banka arasında kurulan
"güvenli web oturumunda", para çekme dışındaki
bütün bankacılık hizmetlerini kendi başına yapabilmektedir.
Hesaplar arasında havale, EFT, kredi kartı ödemesi,
otomatik ödeme talimatları, döviz alım satımı, hatta
bazı bankaların "Yatırım" kanalları kullanılarak
fon alım satımı, borsada hisse senedi alma/satma gibi
birçok hizmetler günümüzde internet bankacılığı kavramın
içinde yeralmakta ve hergün artan sayıda kişi bu servislerden
yararlanmaktadır.
2000'li yıllardan itibaren ise, WAP protokolü kullanarak
"cep telefonları" kullanılarak WAP Bankacılığı
başlamıştır. Bu sistemde, yukarıda tanımlanan tüm bankacılık
hizmetlerine "WAP destekleyen cep telefonlarından"
menüler yardımıyla erişmek mümkündür.
Sanal Para Nedir?
e-para, tam olarak, kullandığınız bilgisayarın sabit
diskinde sizin adınıza bulunan, ve internet üzerinde
yaptığınız alışverişlerde harcayabileceğiniz paradır.
Siz harcama yaptıkça, harcadığınız miktar toplamdan
düşülür. e-para kullanımı pek yaygın değildir. Ancak,
gelecekte sık kullanacağımız bir araç olabilir. Aşağıdaki
satırlar bazılarımıza şu an bir fantazi gibi gelebilir.
Temel olarak, gidip, e-para servisi veren bir bankadan,
kredi kartımızla ya da peşin ödemeyle, bir miktar e-para
alıyoruz. Daha sonra, banka bu miktarı bizim bilgisayarımıza
transfer ediyor.Internet üzerinde bir alışveriş yaptığımızda
da, eğer burada e-para geçiyorsa, sipariş formunda e-para
ile ödeme yapılacağını belirtiyoruz. Miktar otomatik
olarak bilgisayarımızdaki miktardan düşülüyor. Bütün
bu işlemler, e-para servisi veren bankamızdan da kontrol
ediliyor. Bazı uygulamalarda, e-para ödemesi doğrudan
bankadan yapılıyor. Bu durumda, size bir e-posta mesajı
ile, ilgili siparişi alıp almayacağınız soruluyor. Böylece,
alışverişlerde, fiziksel olarak alışageldiğimiz "para
dolaşımı" ortadan kalkıyor.
En popüler 3 dijital para sistemi şunlardır : Digital
Cash (http://www.digicash.com), Cyber Cash (http:www.cybercash.com)
ve First Virtual (http://www.fv.com). Ilgili yerlere
web listeleyicinizle bağlanıp daha ayrıntılı bilgiler
alabilirsiniz. Tüm dünyada, e-para kabul eden banka
sayısı ise hızla artmaktadır.
Ayrıca, elektronik çek kullanımı, elektronik borç alma
gibi "değişik uygulamalar" için de, dünyanın
önde gelen finans kuruluşları ve internet teknoloji
şirketleri çalışmalar yapmaktadır. E-ticaret hacmi geliştikçe,
bu kavramların da kullanım bulacağını bekleyebiliriz.
E-Dükkan (E-Store) Nedir?
İnternet üzerinde her türlü ürünün satıldığı özel tasımlanmış
web sitelerine e-dükkan denir. Bu sitelerin ilk giriş
sayfaları, e-dükkanın vitrini gibi düşünülebilir. e-dükkanlarda;
ürünlere ait bilgiler (resimleri, fiyatları, özellikleri),
müşteri destek bilgileri (sıkça sorulan sorular, ürün
şikayeti iletme, müşteri anketleri), yeni ürünler, promosyonlar
ve tabii ki, kredi kartı ödeme sistemleri (kasa) bulunur.
e-dükkanların web sayfa tasarımları olabildiğince sade,
kolay gezilebilir özelliklerde ama aynı zamanda renk/yazı/bilgi
akışı özelliklerinin dikkatlice kullanıldığı şekillerde
olmalıdır.
İnternet üzerinde ürün tanıtımı ve reklamcılık uygulamaları
nasıl yapılmaktadır?
Web'de dükkan açan firmalar, genellikle, ilk adım olarak
normal ürün tanıtımı ve satış kataloglarını (basılı
broşür) web'e (e-dükkan) koyarak elektronik ürün tanıtımlarını
yapmaya başlarlar. Ancak, internetin etkileşimli yapısı,
bu yaklaşımı çok tehlikeli kılmaktadır. Çünkü, web sayfaları
arasında gezinen biri nasıl tek bir tıklamayla bir siteye
gelebiliyorsa, yine tek bir tıklamayla buradan kolayca
gidebilir. Web üzerinde ürün tanıtımı ve reklamcılık
uygulamalarında, bu etkileşimin önemi her zaman gözönüne
alınmalıdır. Ayrıca, web üzerindeki alışverişlerde,
kitlesel beğeni ve tercih yerine, bireysel beğeninin
ön plana çıktığını görmekteyiz. Bireyi birebir yakalayacak,
anında etkileşimli olarak her türlü bilgilendirme isteğini
yerine getirecek akıllı sistemler, web üzerinden ticarette
en önemli ürün tanıtımı ve reklamcılık stratejilerini
oluşturmaktadır. Bu konuda sizi profesyonel olarak yönlendirebilecek
Sitenin biçimsel tasarımı, ilk anda, gelen müşteriye
önemli ipuçları verecektir. Çok büyük hacimli resimler,
yüklenmesi zor Java uygulamaları ve standart olmayan
(sadece belli bir browser için düşünülmüş) tasarımlar
sitenizin dolaşılmasını zorlaştıracağı için, gelen potansiyel
müşterileri hemen kaçırtacaktır. Sade bir site tasarımıyla
(en çarpıcı etkiler böyle verilir) ilk aşamayı başarıyla
geçer ve ziyaretçilerin ürünlerinizle ilgilenmesini
sağlayabilirsiniz. İkinci olarak, içerik tasarımı gelir.
Sitenize koyduğunuz ürünler ve bunlarla ilgili yeterli
bilgi koyup koyup koymadığınız; satın alma konusunda
basit adımlarla müşteriyi yönlendirip yönlendiremediğiniz
büyük önem taşır.
Sitenize gelen ziyaretçi ne kadar çok farklılık görüyorsa
ve ne kadar kolayca sitenizi dolaşabiliyorsa ve tabii
ki ne kadar çok beklentilerine cevap bulabiliyorsa o
kadar başarılı bir imaj yaratmışsınız demektir. Ürün
farklılığı, markanın öne çıkarılması gibi klasik pazarlama
ve satış stratejileri, web'in dinamik yapısı ile kolayca
birleştirilebilir ve müşteri bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesi
en üst düzeyde yapılabilr.
"Banner" olarak tabir edilen web reklamları
genelde tanıtılan ürünün görüntüsünün (düz resim ya
da, hareketli (animated) gif resmi) çok ziyaret edilen
web sitelerine konmasıyla yapılmaktadır. Web reklamlarının
en cazip tarafı ziyaretçilerin reklam karşısında ilgi
duyduğunu belirtmek veya bilgi talep etmek için tek
yapması gereken ekrandaki ilgi duyduğu kısmın imajlarına
tıklamak. Telefonla aramak veya ürünün örneğini gidip
yerinde görmek gibi zahmetli işlere kalkışmıyor. Reklam,
halkla ilişkiler ve satış etkileşimli bir ortamda (web)
aynı anda gerçekleşmektedir.
Arama Motorlarında "üstlerde" nasıl yer alabilirim?
Arama motorları (search engines), insanların internet
üzerinde bilgi aramak (bu arada, belli bir ürünü ya
da servisi de aramak) istediklerinde kullandıkları en
önemli mekanizmalardan biridir. Bu motorlardan herhangi
birini (söz gelimi, Alta Vista ya da Lycos) kullananlar
bilirler, bir anahtar kelime girilip "Ara"
(Search/Find) dendiğinde, karşımıza bazen milyonlarca
cevap (web bu anahtar kelime ile ilgili web sayfalarının
adresleri) gelebilmektedir. Arama kriterleri ile oynayıp
(advanced search) arama aralığı daraltılsa da, yine
de cevap sayısı çok fazla olmaktadır. Arama motorları
ise, gelen cevaptan belli bir sayıya kadar olanları
listelemektedir (genellikle birkaçyüz tane). Bu yüzden,
arama sonuçlarında en üstlerde yer alan web sayfalarının
aramayı yapan kişi tarafından "öncelikle"
ziyaret edileceğini söyleyebiliriz. Dolayısıyla, anahtar
kelimeleri düzgün tanımlanmış ve hazırlanırken belli
basit kurallara uyulmuş web siteleri, anahtar kelime
tabanlı aramalarda üstlere yakın yerlerde olacaktır.
Yahoo'nun 1999 rakamlarıyla ayda 16 milyondan fazla
ziyaretçi çektiğini düşünürseniz, arama motorları üzerinden
bilgi arayıp web sitelerinin adreslerini bulan milyonlarca
internet kullanıcısından bahsedebiliriz. Hazırladığınız
web sitesinin arama motorlarında "üstlerde"
yer alması konusunda, aşağıdaki taktikler size bir miktar
yardımcı olacaktır ;tabi yine profesyonel yönlendiricilere
ihtiyaç duyacaksınız. Bizim favorimizi size de önerebiliriz;
www.retorika.com
1) Anahtar kelimelerin uygun seçilmesi gereklidir. Web
sayfaları hazırlanırken, her sayfada, "META"
komutu kullanılarak, sayfa ile ilgili anahtar kelimeler
listelenir. Arama motorlarının bir sayfayı ziyaret ettiklerinde
kontrol ettikleri en önemli yer burasıdır. META belirteçleri,
<HEAD> ...... </HEAD> içinde verilir ve
kullanımı şöyledir :
<META name="keywords" content=" kelime1,
kelime2, kelime3, kelime4, ... " >
Burada, kelime1, kelime2, kelime3 ...., içerik ile ilgili
seçilmiş anahtar kelimelerdir ve aralarına virgül konarak
yazılır. Arama motorları genelde sadece belli sayıda
anahtar kelimeye bakarlar ve sonrasını ihmal ederler.
Bu sebeple, iyi seçilmiş ve az sayıda (5-6 tane) anahtar
kelime kullanmak yeterlidir. Anahtar kelime seçiminde,
sitenin içeriğine uygun kelimeler seçilmesine dikkat
edilmelidir.
2) Web Sitesinin adının ve tanımının düzgün yapılması
gereklidir. Sayfa isimlendirilmesinde Türkçe/İngilizce
tanım kullanılacaksa bilgiler de buna uygun olarak girilmeli.
Arama motorları, sayfa ismi ve tanımını belirten META
belirteçlerini de indekslerler..
3) Bazı arama motorlar, indeksledikleri sayfaların içeriklerinin
bir kısmını da, yazıda geçen kelimelere göre dikkate
alabilmektedirler. Bu yüzden, anahtar kelimelerin, anlatımı
bozmayacak şekilde metin içine serpiştirilmesi de arama
motorlarının o anahtar kelimeler için sayfalarınızı
daha yüksek bir oranla indekslemelerini sağlayacaktır.
4) En önemli noktalardan biri de, sitenizi kayıt ettireceğiniz
arama motorları ve katalog servislerinin seçimi. Yüzlerce
arama motoru olsa da, bunlardan sadece 8 tanesi toplam
trafiğin yaklaşık %99'unu oluşturmaktadır.
5) Sayfalarınızı kaydettirdiğiniz arama motorlarını
ve katalog servislerini düzenli aralıklarla kontrol
edip arama sonuçlarındaki pozisyonunuzu (sıranızı) belirlemeniz
ve buna göre gerekiyorsa ufak değişikliklere gitmeniz
de gerekmektedir.
Portal site nedir?
Portal Site; web üzerinde bulunan "önemli"
sitelerin belli bir gruba göre sınıflandırılmış olarak
sunulduğu web siteleridir. Portal siteler tasarlanırken,
içerik seçimi (hangi sitelerin kendi alanlarında en
iyi, yani "önemli" olduğu) o siteyi diğer
portallar arasında ön plana çıkartabilmektedir..
Bir başka değişle, portal sitelere, internete giriş
ve bilgi sorgulama için kullanılabilecek "başlangıç
noktaları" gözüyle bakabiliriz. Zaten, portal siteler
de kendilerini, internete giriş kapıları olarak tanımlamakta
ve kendi adreslerinden internette sörf yapmaya başlayıp
aradığınız her yere ulaşacağınız sloganını kullanmaktadır.
Yahoo (http://www.yahoo.com), portal sitelerin ilk ve
en önemli örneklerindendir.
Günümüzde, geniş kitlelere servis veren "günlük
dergi ve gazeteler", internet servis sağlayıcıları,
önemli yazılım ve donanım siteleri, arama motorları
gibi yerler birer portal konumuna dönüşmüşlerdir. İyi
tasarlanmış ve içerdiği başlangıç noktaları ve bilgi
grupları dikkatli seçilmiş portal siteler, gerçekten
de internet kullanıcılarına büyük kolaylıklar sağlar.
Yoksa, bilgi denizinde boğulmak içten bile değil...
|